VERGİ NEDİR ?

16.08.2013

özgün

Soru

27

Cevap

0

Onaylı Cevap

0

Gösterim

803

2 Cevap

N.Genc 16.08.2013

VERGİ NEDİR?

1-Vergini Tarifi:

Vergini tarifini yapmak için Anayasamıza bakmak gerekir. Anayasamızın 73. Maddesinde; “Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” denilmektedir.

Bu hükümden vergiyi şöyle tarif edebiliriz. Vergi, devletin yol, su, elektrik, eğitim, sağlık ve güvenlik gibi kamu harcamalarını karşılayabilmek için bireylerden veya şirketlerden çıkarılan kanunlar çerçevesinde almış olduğu zorunlu ödemelerdir.

Vergilerin alınmasının bir diğer nedeni de bireyler arasındaki gelir dağılımı adaletsizliğini ortadan kaldırmak amacıyla varlıklı kesimden vergi olarak alınan maddi kaynaklar, yoksul kesime aktarılır.

2-Vergiyi Kim öder, Vergi Mükellefi ve Sorumlusu Kimdir?

Ödenecek vergilerin miktarı, oranı, ödeyecek kişiler ve ödeme zamanları TBMM’nin çıkarmış olduğu kanunlarla belirlenir.

Vergi ödeyen kişilerin, kamu hizmetlerinden ne kadar yararlandığı vergilemede göz önünde bulundurulmaz, vergi, kişilerin ödeme gücüyle orantılı olarak alınır.

Her verginin bir konusu vardır, bu gelir, mal veya hizmet teslimi, yapılan bir işlem, düzenlenen bir kâğıt veya intikal eden bir mal olabilir.

a) Vergi Mükellefi: Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu yüklenen gerçek veya tüzel kişilerdir.

Örneğin, gelir vergisinde geliri elde eden kişiler, kurumlar vergisinde kazancı elde eden şirket verginin mükellefidir.

b)Vergi Sorumlusu: verginin ödenmesi bakımından alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kimsedir.

Örneğin, fabrikada çalışan işçinin ücreti üzerinden gerekli gelir vergini kesip vergi dairesine süresinde yatırmakla zorunlu tutulan, işçinin patronu olan işverendir. İşte stopaj yoluyla vergileme şeklinde, Verginin mükellefi işçi olmakla birlikte, bu vergiyi kesip vergi dairesine yatırmak zorunda olan işverene “Vergi sorumlusu” diyoruz.

3-Vergi türleri nelerdir?

Vergiler, dolaylı vergiler ve dolaysız vergiler olarak genel olarak ikiye ayrılır.

Dolaylı vergi; kişilerin devletten bir hizmet almaları veya piyasadan bir malı satın almaları sonucunda meydana gelir.

Örneğin; gıda, giyim veya dayanıklı tüketim malı (Buzdolabı, televizyon, çamaşır makinası gibi) aldığımız zaman devlete belli bir oranda vergi öderiz. Bu vergilerin Devlet hazinesi içinde tutar olarak ağırlığını Katma Değer Vergisi ile Özel Tüketim vergileri oluşturmaktadır.

Dolaysız vergiler ise, ticaret, imalat veya hizmet sektöründe uğraşanların kazançları veya bir iş yerinde ücretli olarak çalışan memur ve işçilerin ücret ve maaşlarından kesilen vergilerdir.

Örnek: sermaye tahsis edip kurmuş olduğumuz bir anonim veya limited şirket, giyim eşyası satıyorsa bu faaliyetten elde etiği kazanç üzerinden ödeyeceği kurumlar vergisi dolaysız bir vergidir. Bu işi bireysel olarak yaparsak yine kazanç üzerinden gelir vergisi öderiz. Bir Devlet dairesinde çalışan memurun aldığı maaştan devletçe kesilen veya bir fabrikada çalışan işçinin aldığı ücret üzerinden işverenin kestiği ve vergi dairesine ödediği gelir vergisi de dolaysız vergi niteliğindedir.

4- Herkes Aynı Oranda mı Vergi Öder?

Vergileri uygulanan vergi oranın göre sınıflandırabiliriz.

a) Artan Oranlı Vergiler,

Gelir artıkça ödenecek vergi de artar. Bu tür vergilere en önemli örnek gelir vergisidir. Gelir Vergisi Tarifesi, %15 ile başlayıp, %35’e kadar çıkan artan oranlı bir tarifedir. Bu nedenle yüksek gelir diliminde daha fazla vergi ödenir. Başka bir örnekte veraset ve intikal vergisidir.

b) Sabit Oranlı Vergiler,

Bu tür vergilerde gelir ne kadar artarsa artsın vergi aynı kalır. Bu tür vergiye en önemli örnek tüzel kişilerden alınan kurumlar vergisidir.

Örneğin otomobil imal edip satan bir anonim şirket, bu faaliyetinden bir hesap dönemi içinde elde ettiği kazanç ne miktarda olursa olsun bu kazanç üzerinden %20 oranında kurumlar vergisi öder.

Aynı şekilde mal veya hizmetler üzerinden alınan katma değer vergisi de sabit oranlı bir vergi olup, mal ve hizmet eşitine göre belirlenen oranda(%1, %8, %18) vergi alınır.

Katılıyorum

Katılmıyorum

0

Uzman
Onaylı
N.Genc 16.08.2013

5-Vergi Tevkifatı( Stopaj) Nedir?

Vergilemede genel kural, verginin mükellefi tarafından verilecek yıllık beyanname ile vergi dairesine beyan edilip ödenmesidir.

Ancak bazı vergilerde, gelirin mükellef tarafından beyan edilmesi beklenmeksizin, mükellefe bu geliri sağlayan vergi sorumlularınca kaynağında kesinti yoluyla verginin alınarak vergi dairesine ödenmesi esası getirilmiştir. Gelirin kaynağında vergilemesi olan bu vergilemeye, “Vergi Kesintisi” veya “Stopaj” diyoruz.

Fabrikada çalışan işçinin ücretinden, memurun maaşından işverence kesilen gelir vergisi ile bankaya yatırdığımız mevduata verilen faiz üzerinden bankanın kestiği gelir vergisi, stopaja örnektir.

6-Verginin Tarhı Nedir?

Mükellefin ödemesi gereken vergi miktarının hesaplanması veya bulunması işlemine “Verginin Tarhı” diyoruz.

Verginin tarhı işlemi, vergi kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından ödenecek vergi miktarının hesaplanması ve bu alacağın miktar itibariyle tespit edilmesidir.

7-Verginin Tebliği

Mükellefin vergi borcunu ödeyebilmesi için, vergi dairesince hesaplanan vergi miktarı mükellefe bildirilir. Bu işleme “Verginin Tebliği” diyoruz.

8- Verginin Tahakkuku

Hesaplanan (Tarh ) ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir. Kısaca vergi borcunun kesinleşmesidir.

Tahakkuk, tahsilden önce gelen ve vergi alacaklısı olan kamu kurumunun bu vergi alacağının kesinleşerek tahsil edebileceği aşamaya gelmesidir. Verginin kesinleşmesi için, tahakkuk aşamasında mükelleflerin bu vergi borcuna itiraz etmemeleri gerekir. İtiraz edilirse tahakkuk dava sonucuna kalır.

9- Vergi Tahsili

Kanuna uygun surette vergi borcunun ödenmesidir. Tahsil ile mükellefin vergi borcu sona ermektedir. Vergiler vergi dairesi veya tahsil ile görevli kamu kurumu veznesine veya bankalardaki hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmektedir.

10- Vergi İstisnası Nedir?

Vergi kanunları veya özel kanunlarla vergilemenin konular itibariyle kısmen veya tamamen sürekli veya geçici olarak vergi dışı bırakılmasıdır.

Örnek, gelir vergisi kanununda gayrimenkul sermaye iratlarında konut kira gelirlerinin belli bir tutarı vergileme dışında bırakılmaktadır. Kurumlar vergisinde, iştirak edilen tam mükellef kurumlardan elde edilen kar paylarına ilişkin iştirak kazançları istisnası, yurt dışı inşaat işlerinden sağlanan kazançların vergi dışı bırakılması bir istisna uygulamasıdır.

11-Vergi Muafiyeti

Vergi mükellefi olması gereken bir kişi veya kurumun belli amaçlarla özel hükümlerle vergi dışında bırakılmasıdır.

Vergiden muaf olanlar, muafiyetlerinin devamı süresince mükellefiyet tesis ettirmez ve beyanname vermezler.

Örnek, gelir vergisinde, bazı meslekleri icra edenler “esnaf muaflığı” düzenlemesi ile vergi dışında bırakılmıştır.

Kurumla vergisinde, kamu idare ve kuruluşları tarafından tarımı, hayvancılığı, bilimi, güzel sanatları öğretmek amacıyla işletilen müesseseler; Belediyelerin belediye sınırları içinde işlettikleri yolcu taşıma işletmeleri kurumlar vergisinden muaf tutulmuştur.

12-Tam Mükellef/Dar Mükellefiyet Esasında Vergilendirme

Gelir ve kurumlar Vergisi Kanununda; tam mükellefler, Türkiye içinde ve Türkiye dışında elde ettikleri tüm kazanları üzerinden vergilenirler.

Dar mükellefler ise, sadece Türkiye’de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilenirler.

Kanuni veya iş merkezinden birisi Türkiye’de bulunan kurumlar, tam mükellef; ikisi de Türkiye dışında bulunanlar ise dar mükellef esasında vergilenir.

Gelir vergisinde ise, Türkiye’de ikamet edenler ile Türkiye’deki kuruluşların işleri nedeniyle geçici olarak yurt dışında oturan Türk vatandaşları tam mükellefiyet esasında vergilendirilirler. Türkiye’de yerleşik olmayan kişiler ise dar mükellefiyet esasında yalnızca Türkiye’de elde ettikleri kazanlar üzerinden vergilenir.

Katılıyorum

Katılmıyorum

0

Cevap vermek için üye olun

Üye Ol

Üye iseniz giriş yapın

Üye Girişi